Teannalach (Gaeilge)
Fonn: Carraigdhoun
Údar: Dave Barron

Dublin Core

Title

Teannalach (Gaeilge)
Fonn: Carraigdhoun
Údar: Dave Barron

Subject

Pógann gaoth an Earraigh an sruthán,
Gach abhainn, loch is farraige;
Beannaíonn sé gach tobar naofa
Is gach áras na sean déithe;
Caitheann tobar ánsa draíocht is geasa
Ar cách a éisteann leis:
Dá mbéinn in ann an bua a bhaint:
Teannalach dúlra a thuiscint.

Seineann siorradh Samhradh an duilliúr,
Amhráin is ceol binn ins na crainn,
Ag lorg fios feasa ó’n talún,
Trí cnó an choill, trí fréamh an chrainn.
Maireann an fonn ar fud Samhradh,
An amhrán lán le heagna:
Dá mbéinn in ann an bua a bhaint:
Teannalach dúlra a thuiscint.

Séideann gaoth an Fhómhair fuar, fiiáin
Trasna sliabh, cnoc is caorán,
Ag bailiú an eagna ó’n talún
Chun canadh do’n tinteán cluthar;
Tá an amhrán sin lán le rúin
Do daoine timpeall an tine:
Dá mbéinn in ann an bua a bhaint:
Teannalach dúlra a thuiscint.

Trasnaíonn gaoth an Geimhridh crua
Aigéan garbh, fiáin, stoirmiúil,
Le rúin an domhain is eagna
Do’n duine a féidir éisteachta;
‘Sa soinneáin gaoithe tá stair is cuimhne
Is eagna ó’n farraige:
Dá mbéinn in ann an bua a bhaint:
Teannalach dúlra a thuiscint.

The Springtime wind skips o’er the stream
That links with river, lake and sea;
It visits every sacred well
And places where old spirits dwell.
The ancient well can cast a spell,
Through wind, on all who hear:
If only I could glean the gift
Of Teannalach to hear and see.

The Summer breezes tease the leaves
And make sweet music through the trees;
They seek the wisdom of the years
From bole and branch, from deep, green leaf.
The gentle song lasts summer long,
The tune sings sweet and clear:
If only I could glean the gift
Of Teannalach to hear and see.

The Autumn wind blows cold and chill
Across wild mountain, moor and hill;
It gleans the wisdom from the earth
And sings it to the listening hearth.
That pleasant sound, when gathered round
Fire’s full of mystery:
If only I could glean the gift
Of Teannalach to hear and see.

The Winter wind has crossed wild seas
And deepest oceans, far and near;
It’s stored the secrets from the deep
And howls those secrets for all to hear.
Its chilling blast recalls times past,
The wisdom of the seas:
If only I could glean the gift
Of Teannalach to hear and see.

Description

Ó tháinig ár speiceas daonna ar an Domhan den chéad uair, táimid i gcaidreamh siombóiseach leis an Dúlra; bhog ár saol i rithim le rithimí an Dúlra.

Rinne ár sinsear Ceilteacha ceiliúradh ar na ceithre shéasúr, Bealtaine (Samhradh), Lughnasa (Fómhar), Samhain (Geimhreadh) agus Imbolc (Earrach). Nuair a scaip an bandia mór Ceilteach Brid a maintlín glas (Brat Bride) ar fud an domhain, bhí a fhios ag ár sinsear go raibh athfhás, athnuachan agus torthúlacht in aice láimhe. Léirigh an téarma Imbolg, go litriúil 'sa bholg' an dóchas go bhfásfaí arís agus go mbeadh saol nua ann don bhliain atá le teacht.

D'iompaigh an luath-intinn spioradálta ar an Dúlra chun síocháin, suaimhneas intinne agus eagna agus eolas an Dúlra a fháil. Bunaíodh na mainistreacha, sular cuireadh faoi smacht na Róimhe orthu, i suíomhanna tuaithe iargúlta agus rinneadh ionaid eagna agus foghlama de. Is siombail den tsíocháin, den suaimhneas agus den eagna a bhí i dtraidisiún na mainistreach is ea ár Naomh Bríd mór.

Níorbh aon timpiste é go ndearnadh ceiliúradh ar an bandia Ceilteach agus ar an naomh Críostaí ag am Imbolc.

Scríobh an file, fealsamh agus mistéireach Éireannach, John O'Donohue, faoi sheanchainteoir dúchais a chaith a shaol ar bhruach Loch Coiribe. Rinne an fear seo cur síos ar eispéireas ina bhféadfadh sé léargas agus tuiscint iomasach a fháil i suaimhneas agus suaimhneas an dúlra. Thug sé 'Teannalach' ar an eispéireas seo

Since our human species first came onto the Earth we have been in a symbiotic relationship with Nature; our lives moved in rhythm with the rhythms of Nature.

Our Celtic ancestors celebrated the four seasons, Bealtaine (Summer), Lughnasa (Autumn), Samhain (Winter) and Imbolc (Spring). When the great Celtic goddess Brid spread her green mantle (Brat Bride) over the earth, our ancestors knew that regrowth, renewal and fertility were near. The term Imbolg, literally ‘in the belly’ expressed the hope of re-growth and of new life for the coming year.

The early spiritual mind turned to Nature to find peace, tranquility of mind and the wisdom and knowledge of Nature. The monasteries, before being forced under the control of Rome, were founded in remote rural settings and became centers of wisdom and of learning. Our great Saint Brigid (Naomh Brid) is a symbol of the peace, tranquility and wisdom that was the monastic tradition.

It was no accident that the Celtic goddess and the Christian saint were celebrated at the time of Imbolc.

The Irish poet, philosopher and mystic, John O’Donohue, wrote of an old native speaker who lived his life on the shores of Lough Corrib. This man described an experience where in the peace and tranquility of nature he could find intuitive insight and understanding. He called this experience ‘Teannalach’

Files

Citation

“Teannalach (Gaeilge) Fonn: Carraigdhoun Údar: Dave Barron ,” From Carlow Streams, accessed October 6, 2026, https://fromcarlowstreams.ie/items/show/365.